Bakla Palet Dizimi

Giris:

Zirhli arac modellerinde, modelcilerin belkide en cekindikleri bölümlerden biri „bakla“ tabir edilen tek tek verilmis palet parcalarini birlestirmektir. Uygulanmasinin, vinil´den üretilen tek parca paletlerden daha zor olmasi, sonuca ulasmak icin daha fazla emek istemesi bu cekincenin temelidir. Ancak bütün zorluklarina ragmen dogru uygulandiginda elde edilen sonuc vinil alternatifine göre cok daha gercege yakindir. Düzgün dizilmis bir bakla paletle cok daha estetik sonuclar elde edilecektir.

Model piyasasinda, hemen her ürünün oldugu gibi bakla paletlerin de degisik alternatifleri bulunmakta. „Friul“ modelin metalden üretilen, bitmis halinde hareket edebilen paletleri, „Modelkasten“ in kaliteli plastikten gerginligi ayarlanabilir, oldukca detayli ürünleri ve maket plastigine basilan, kimi kitlerle beraber cikan yada ayri olarak satilan „standart bakla paletler“ ulasilabilecek ürünlerdir. Friul ve Modelkasten paletlerinin uygunmasi ayri bir teknikle olup, bu makalenin konusunu ücüncü secenek olan standart „Bakla“ paletler olusturmakta.

Baslangic olarak, bakla palet dizmenin degisik pek cok yöntemi oldugunu söylemek gerekir. Yapistirilmis yol tekerleri üstünde, paletleri boyamadan birlestirip yapistirmak, yapistirilmamis yol tekerleri üzerinde ilerlemek, yada paletleri tamamen ayri bir sekilde birlestirip, boyayip monte etmek akla ilk gelen yöntemler. Burda anlatilacak yöntem tek, en dogru yada en basit yöntem degildir. Her modelcinin kendince en dogru buldugu, en kolay uyguladigi metot en iyi metoddur.

Öncelikli olarak bakla palet türlerinden bahsedelim. Paletler, yaklasik olarak orjinalinin sekli ve calisma prensibine göre modellenir ve benzer karakteristikleri tasir. Bu baglamda temel olarak tek parcali ve cift parcali palet ayrimi yapilabilir. Ayrimdan da anlasilacagi gibi, tek parcali paletler, birbirinin aynisi parcalarin birlestirilmesi ile olusur. Cift parcali paletlerde ise Erkek ve disi olarak ayrilabilecek iki farkli parca vardir.

Birlestirme esnasinda, tek parcali paletlerin, cikintili olan tarafi, diger parcanin girintili yerine yerlestirilir ve bu sekilde ilerlenir. Cift parcalilarda ise, iki erkek parca, araya giren disi parca ile birlestirilir.

Parcalarin nasil yapistirilacagi konusunda degisik fikirler mevcuttur, kimisi paletleri dizip daha sonra yapistirir, kimisi birlestirme aninda, parcalarin birbirine oturdugu yerlere yapistirici sürerek bu isi halleder. Ben, kendi calismalarimda, yapistirma aninda, girinti olan bölgelere igne uclu yapistirici ile kücük damlalar halinde yapistirici sürer, gelecek parcayi bundan sonra eklerim. Böylece, son görünümde karsima cikacak olan rahatsiz edici yapistirici izlerini daha baslangicta bertaraf etmis olurum.

Uygulama asamasina gecmeden once dikkat edilmesi gereken iki noktadan daha bahsetmek gerekli. Bunlardan ilki kalip izleri. Pek cok parcada oldugu gibi cogu paletde de kalip izleri bulunur. Bu, üretici firmanin kalitesi, kitin yasi ve maliyetle ilgili bir durum olarak maalesef  her zaman var olacaktir. Bu izler ciddi anlamda sorundur.. Sonucta cok güzel bitirilmis bir modelde, "ceee" diye siritarak bütün keyfinizin kacmasina neden olabilirler.. Temiz bir model yapacaksaniz yada bu konularda hassassaniz üsenmeden paletleri (en azindan görünecegi kesin olanlari) tek tek temizlemeniz gerekir.. Lakin yapacaginiz modeli biliyorsaniz, ve calismanin final görünümü hakkinda önceden bir fikriniz varsa bu zevksiz ve cetrefilli asamayi atlayabilirsiniz..

Dikkat edilmesi gerek ikinci nokta ise, paletlerin yönü!! Bu modelin gercekciligi anlaminda oldukca önemli bir konu. Paletlerin karakteristik özelligine uyarak, araca takilis yönüne dikkat etmek gerekir. Kimilerinin sekli, kimilerininde altlarindaki izleri yönlerini bulmak icin önemli ipuclaridir. Modelin üretiminin bu asamasinda kücük bir referans arastirmasi ile ciddi ve büyük hatalar engellenebilir.

Asagidaki fotoda, bir Panther tankinin paleti görünmekte. Paletin alt tarafinda isaretli olan izler hangi yöne dogru takilacagini bulmakta ipucu saglar. Modelin yapim klavuzu yada kapak resmide paletin yönünü bulma konusunda yardimci olacaktir.

Sira geldi uygulama asamasina:

Uygulama:

Burda anlatilacak uygulamada Dragon firmasinin 6208 kutu nolu “King Tiger” kitinin “cift parcali bakla paletleri“ kullanilmistir.

Gerekli Malzemeler:

Öncelikli olarak yapilacak ilk is paletleri ve yol tekerlerini bagli olduklari cerceveden cikarmaktir. Burda dikkatli olup parcalarin orjinal sekline zarar vermemek oldukca önemli!! Parcalari, cerceveden ayirdiktan sonra ince bir sekilde temizlemek gerekir. Bu temizleme asamasinda yol tekerleri ve paletlerdeki izler ince bir zimpara ile yok edilir. (Uygulamaya konu olan paletlerde de kalip izleri var.. Birisi tam yol tekerlerinin altinda kalirken, digeri paletin acikta kalan tarafinda.. Yani potansiyel olarak tehdit icermekte.. Ancak ben, modeli toprak bir zeminde kirleterek kullanacagim icin bu izler görünmez olacaklar.. Dolayisiyla temizlige gerek yok J ) Temizlenen parcalari kaybolmamalari icin ayri bir kutuya transfer etmekte fayda var:

Sira geldi esas ise;

Önceden temizlenip suda beklettigimiz paletlerimizi (su yok, sonra ciddiye alanlar olabilir..) disi ve erkek parcalar olarak iki gruba ayiriyoruz. Daha sonra teker teker parcalari yerlerine oturtarak bir grup dizmeye basliyoruz. Bu asamada bakla palet dizmenin olmazsa olmazi cetvel cikar meydane.. Düzgün ilerlemek icin arada bir cetvelle kontrol etmek ciddi anlamda önemli ve gereklidir.. Efenim, ilk olarak aracin tekerlerinin alt tarafina bir bastan bir basa yetecek kadar palet dizdim. Bu is icin Revell´in siringa uclu yapistiricisini kullandim.. Yapistiricidan, disi parcadaki oyuklara az miktarda sürüp, buralara erkek baglanti parcasini koyarak ilerledim.. 2 serli 3 erli gruplar yapip, bunlari birlestirerek yeterli uzunluga ulastim..

Sonra bu uzun tek parcayi modelin altina koydum, ama yapistirmadim.. Burda, basta ve sondaki tekerlerin orta noktalarina gelecek sekilde durmasina dikkat ettim.. Sonra asetatli kalemle ön ve arka tekerde, palet ve tekerin temas noktalarina bir isaret koydum.. Bu isaretleri koymamdaki amac, birazdan ekleyecegim ve bu tek uzun parcaya göre daha hareket ettirilebilir (yeni yapistirilacaklarindan dolayi) parcalarin nerden itibaren basladiklarini bilmek.. Dolayisla daha önceden yapildigi icin kismen sertlesmis olan bu uzun parcayi gereksiz yere egip bükmeye zorlamayacagim.. (Burda önemli bir not, görüldügü üzre tank palet üstünde duruyor.. Bu asamada doru ilerleyebilmek icin, aracin diger taraftaki tekerlerinininde benzer bir yükseklik üstünde -mesela kendi uzun tek parcasi?- durmasi gerekir.. Yoksa zemine egimli basan bir palet yapariz..)

Sira geldi ön cer dislisini dönmeye.. Önce 3-5 parcadan olusan bir kisim dizdim.. Bunlari henüz yapistiricilari kurumadan cer dislisine yerlestirip son sekilerini verdim. (Ama yapistirmadim!!, ilerleyen asama icin yeniden cikaracagiz bu parcalari) Burda ipucu olan önemli bir nokta var.. Cer dislisini dönmeye üst ortadan baslanilip, asagi (burda) saga dogru yaklasik olarak bir yarim daire olacak sekilde ilerlenmeli. Üst ortadan baslamaz yada yarim daire seklini gecerseniz, bu parcalari yapisik olmadiklari halde olsalar bile formlarini bozmadan cikaramazsiniz!! Daha sonra bu parcalari ve asagidaki uzun tek parcayi cikarip, ayri bir yerde yapistirdim. Simdi bir tarafi kismen cer dislisi seklinde, diger tarafi aracin alt tarafinda uzanan bir tek parca var elimde. Cer dislisini kolayca paletlerin arasindaki yerine yerlestirdim. Sonra bu bütün parcayi, ilk olarak cer dislisi yerine oturacak sekilde araca yapistirdim. Burda daha önceden isaretledigim klavuz paletin bir sagindaki paletin yapistiricisinin daha tam kurumamis olmasindan faydalanarak olmasi gerekli formu verdim.

Ayni islemi arka taraf icinde tekrarladim (Burda paletlerin hepsinin arka tutucuya tamamen temas halinde iyice oturmasi gerekiyor!!) Daha sonra uzunca bir parca yapip tekerlerin üst kisminda ilerlemeye basladim. Paletler, üstlerindeki yapistiricilar daha tam kurumadigi icin kolay form alabiliyorlar, bu avantaj kullanarak olabildigince gercekci bir yerlestirim yapilabilir.

Daha sonra son bir parca yapip, (göz karari gerekli uzunlukta..) paletlerin ön ve arka bagimsiz kisimlari arasina yerlestirdim. Ön tarafta, cer dislisinin üstte tam ortasinda kalmistik, bu bize kismen rahat calisma alani yaratiyor. Ek parca öncelikle sorunsuzca buraya birlestirilir. Sonrada arka taraftaki yere. Birlesme yerini yapistirip, cimbizla sabitlemekte fayda var bu asamada..

Aracin bir tarafini bitirdik, sira geldi diger tarafa.. Standart bir modelde diger taraftaki islemler burda da uygulanir. Ama ben düsündügüm vinyet geregi araci, paleti kopmus ve araci terk edilmis bir sekilde bitirecegim. Yani bu tarafta farkli bir calisma olacak ve bakla paletlerin esas avantajini görecegiz. Aslen bu is icin friul´in metal paletleri cok daha ideal. Ancak standart bakla paletlerde, vinil paletlere göre daha tatmin edici olabiliyor.

Ilk olarak gercekci bir yerlestirim yapabilmek icin epeyce bir referans fotosu inceledim, palet kopunca nasil olur, görüntü nasil durur diye. Daha sonra  ise koyuldum..

Önce biten tarafta kullandigim parcalari saydim.. Bu tarafta düzenli bir görünüm olmayacagi icin, bakla adedini az yada cok koyarak, abartili durumlar olusturmamak icin gerekli bu sayma islemi. Gerekli sayidaki erkek ve disi parcayi alip, geri kalan fazlalik paletleri yedek deposuna yolladim. (Yedek paletler her zaman lazim olur..)

Ilk olarak diger taraftaki ile ayni sekilde uzunca bir parca yaptim.. Ama bu sefer biraz daha kisa. Bu parcayi, bitis yeri arka tekerin ortasina gelecek sekilde gecici olarak yerlestirip,  klavuz cizgimi cizdim. Parcayi yapistirmadim yine.. Sonra arka carkla ilk temas noktasina ulasana kadar yetecek kadar palet birlesitirip, uzun parcaya ekledim. Klavuz cizgim, yine esnetilebilecek paleti görmemde kolaylik sagladi.

Sonra, yine bir kac bakla dizdim.. Bunlari arka carka iyice oturtarak sekillerini verdim, tabi yine yapistirmadan. Bu noktada da yine "üst orta ve yaklasik yarim daire" kuralina sadik kaliyoruz. Burda tam temas cok önemli.. Arac önden cekisli oldugu icin, bu carktaki paletler devamli gergin durur!! Baklalari parcadan ayirip, asagidan yukari dogu uzanan, ama araca yapisik olmayan palet grubu ile ayri bir yerde birlestirdim. Sonra arka carki, paletlerin icindeki yerine kolayca koydum.. Bu olusan parcalar grubunu da aractaki yerlerine yapistirdim.. Bundan sonraki asamada oldukca kücük parcalar yaparak ve bunlari aninda modele ekleyerek ilerledim.. Bunda ki neden, yapistirici ne kadar taze ise, paletler o kadar kolay sekil alir.. Kücük gruplar halinde, yol tekerlerine iyice sarkmis bir sekilde paletleri eklemeye basladim..

Arka taraftan öne dogru, kücük parca gruplari ile ilerledim.. Kimi yerlerde, monotonlugu kirmak icin abartili görünüsler yaparak en öne kadar geldim.. Burda da cer dislisinin yapisik olmamasi gerekli.. Onun üzerinden dolanacak parcalarin baslayacagi yere kadar geldim..

Bu noktada arac üstünde palet eklemeyi birakip, baska bir yerde bir grup dizip, cer dislisini döndüm..Cer dislisini cevreleyen parcalarin sonuna, bu seriyi aractaki baklalarla birlestirmemi saglayacak parcayida ekledim.. Bir deneme birlestirmesi yaptim.

Parcalari sorunsuz bir sekilde yerine oturttum, baklalarin dogru sekil ve aci ile birlesecek sekilde kurumasi icin gerekli düzeltmeleri yaptim.. Bu noktada cer dislisini dönen parcalar ne cer dislisine, nede diger gruba yapisik degil. Ki modelin son asamalarina kadarda yapistirilmayacaklar.

Cer dislisinin palet grubu ile en sorunsuz birlestigi seklinde disli ve ilgili palete yine bir isaret koydum ve paletin asagiya dogru sarkan kisimlarini dizmeye basladim. Parcalar cer dislisine yapisik olmadigi icin (ve yarim daire formunda) bu grubu kolayca cikarip, ucuna dümdüz bir ekleme yaptim.. Sonra araci, ön kisim havada olacak sekilde koyarak (Su an ön cer dislisinden asagiya dogru uzunca sarkmakta olan bir palet var..) sarkan kismi yerde nasil görmek istiyorsam, o formu verdim.. Sonra Araci düz bir zemine koyarak düzenlemeleri yaptim..

Fazlalik olarak kalan 2-3 parcayida bitmis calismanin zemininde saga sola dagitmak üzere kaldirdim.

Böylelikle palet dizme islemi sona ermis oldu.. Model, bitmis calismada su sekilde görünecek:

Bu konuda basarili sonuclar elde edebilmek icin modelciligin diger bütün asamalarinda oldugu gibi bol pratik ve tecrübe sart. Bakla paletlerden korkmayin ve dizmeye baslayin!! Kolay gelsin..

Özgür Güner
Subat, 2008